Mə̀nyù mbəʼə wi
Nkùŋsə̀ àbòŋnə alaʼà (NLC) dzwǐ mə ziʼinə̀ abòŋnə alaʼa, ghə̀rə̀ ə̂ ghə nə̂ nshyî. Ndya zǐ fìʼì mənyù nə àbòŋnə alaʼà, nlînə̂ nòŋsə̀ mə̀ŋwàʼarənə̀ abòŋnə̌ Mənkpènə̀, nkə mbəŋə àbòŋnə̀ Nywê, nkə nfiʼi mə̀nkɛ̀rə̀, nkə nfàʼà mə lìŋnə̀ mbuŋə Mənkpènə̀ nə nòŋsə̀ Mənkpènə̀ nə mə̀nduŋə mə̀tsə̀mə̀. Nkùŋsə̀ àbòŋnə alaʼà bə nəkpɛ̂ məmə ndyâ nghwè zu ma ə lìnə̀ mbuŋə Mə̀nkpènə̀. Àfàʼà zha bə mə lìbənə̀ mənyù mə abòŋnə alàʼà nə mbùŋə̀ àlaʼà.
Bə fə̀ fòrə̀ ndyâ àbòŋnə alaʼà zî nə àlùŋə̀ 1990, nta nkə nfàʼà mə̀fàʼà mâ ghàʼàtə̀ nə mə toʼotə̀ abòŋnə̀ alaʼà, nta nkə nfusə əŋwàʼàrə̀ dzwâ tsə. Nfò Àzɛʼɛfò III kə̀ bǔ nùsə̀ mə̀tènə̀ mə ndya zî a alùŋə̀ wu ma à kə̀ koʼo nəfònə̀. Atyə ndya zî bə Ndì Azɛʼɛfò III. Nə àlùŋə̀ 2020, Mə̀nkpènə̀ nə CABTAL kə̀ bìŋnə nghə̀rə̀ àŋwàʼàrə̀ mə faʼanə̀ antŷ àbòŋnə Mənkpènə̀. Bwo kə̀ biŋnə mə bəŋnə̀ abòŋnə̀ Nywê, nə mbiŋnə mə ziʼinə̀ nòŋsə̀ mə ŋwàʼàrənə̀ abòŋnə̀ Mənkpènə̀.
Àlensə̌ abòŋnə̀ Mənkpènə̀ məmə ndyâ alaʼa zu ma ə lìnə abòŋnə alaʼa nshye wî bə “mfd”
Àwiʼitə̀ zi
Bǐ swàʼà mə zə̂nə̀ ngə Mənkpènə̀ ngaŋə mbuŋə alaʼà nə nòŋsə̀ àlaʼà, nkòŋə abòŋnə alaʼà nkə nwɛ abòŋnə̀ alaʼa zǐ ntsu ngbɛ̀ zhǎ
Àfàʼa Zi
Bì dzwi mə fətənə̀, kùŋsə̌, ziʼirə, bìtə əghwè kə̀ bàʼàrə ngə â àbòŋnə alaʼa kənə bye. Bì dzwi mə ziʼinə̀, kə wɛ̀sə̌ əboo bə Mənkpènə̀ nə àbòŋnə̀ Mənkpènə̀ nə mbuŋə mənkpènə̀.
Mbwo mə Afàʼà
Ndyâ abòŋnə alaʼa fàʼà nə mbwo mimə tarə ma mə mbə, Mə̀bəŋnə̀ Abòŋnə̀ Nywê, Mə̀ziʼirənə̀ mə abòŋnə alaʼà, Mə̀saʼanə̀ mə mənkɛ̀rə̀ (OBTS)
Mə̀bəŋənə̌ Abòŋnə̀: Àtə wî dzwi mə bəŋnə̌ abòŋnə̀ Nywê, nə ədzuŋə ntsə̀mə̀, nə abòŋnə̀ ntsə̀mə̀ dzwu ma bə dzwi mə bəŋnə̀ nə àbòŋnə alaʼa, kə̀ mə bəŋnə̀ nə àboŋ̀nə karə, tsuŋə ma əŋwàʼàrə̀, mə̀nkɛ̀rə̀, mə̀ndzàŋə̀, àbòŋnə̀ Nywê, nə ədzuŋə dzwà ghàʼàtə̀.
Mə̀ziʼirənə̀: Wu wî ətə̂ wî dzwi mə ziʼirənə̀ nòŋsə̀ mə̀ŋwàʼàrənə̀ abòŋnə̀ Mənkpènə̀, kə ziʼi bə̂ nə àbòŋnə alaʼà nə mbuŋə àlaʼa nə mə̀nduŋə mə̀tsə̀mə̀.
Mə̀nkɛ̀rə̀ (OBTS): Wu wî ə̀tə̂ dzwi mə kùŋsənə̀ mənkɛ̀rə̀ mu ma mə dzwi məmə àŋwàʼàrə̀ Nywê, nə mə̀nkɛ̀rə̀ mə alaʼà mu ma mə swiŋə mənòŋsənə̀ mə Mənkpènə̀, nə mə̀nkɛ̀rə̀ mə akwèsə̀. Ə kə nkuŋsə mə̀lòŋə̀ mu ma əboo bə Mənkpènə̀ buʼu.
Bə̀tà bə Afàʼà
Ətǎ ətyə wu ma a lìnə̀ mənyù mə abòŋnə alaʼa bə Ndì Àzɛʼɛfò III. Ətyə dzwu ma ə dzwi ndyâ àbòŋnə alaʼa zî bə: Àtyə zu ma ə lìnə̀ mə̀fàʼà mu ma ngaŋə afàʼa fàʼà njwê ntsə̀mə̀, nkə nkpɛ̌ mənkènə̀ bi, nkə nfya mənkènə̀ bi (PC), nkə mbə atyə zu ma ə kùŋsə̀ məlaʼa mə Nywê, nkə nlînə mə̀nyù mə bəŋnə̀ abòŋnə̀ Nywê (ICC), nə atyə zu ma ə lìnə̀ ngə a bə ntoŋtə abòŋnə̀ Nywê (SE). Nkə mbə ətyə zu ma ə lìnə̀ mənyù mə kâbà, ətyə ngaŋə bəŋə abòŋnə̀, ətyə ngàŋə̀ mə ziʼirənə̀, ətyə ngàŋə̀ mənkɛ̀rə̀ (OBTS), ətyə ngàŋə̀ mətanə̀ (DM), nə ətyə ngàŋə noʼo mbàʼà. Ətyə dzwî kàʼà mənyù mu ma ndyâ dzwi mə fàʼanə̌ alùŋə̀ ntsə̀mə̀.
Ntiŋə Afàʼà Wi
-
Àbòŋnə alaʼa nə mbuŋə àlaʼà
-
Mə̀kwenə̀
-
Mə̀kùŋsənə̀
-
Mə̀fàʼanə̀ nkpɛ moʼo nə mə̀ŋwàʼàsənə̀
-
Mə̀lìŋnə̀ mə mbuŋə àlaʼà
- Mə̀wɛ̀sənə̀ mə bə̂ nə mbuŋə àlaʼa nə àbòŋnə alaʼà
